'Ie bint een skat...'

Column 1

Het is een warme dag in juni, ik zit buiten in de zon te genieten. Sjoerd belt met de mededeling dat zijn vader is overleden en vraagt of ik de uitvaart wil verzorgen. Hij vervolgt zijn verhaal; u moet weten dat het hier een mannenhuishouden is, de boel ziet er niet echt opgeruimd en fris uit. Dus als u dat niet erg vindt… En ja, ik zeg het ook maar gelijk, wij zijn hele gewone en eenvoudige mensen… dus kom vooral gewoon zoals u bent.

 

Nu is er altijd een gezonde spanning als ik naar een nieuwe familie ga, maar eerlijk gezegd heeft Sjoerd mij al een redelijke indruk gegeven wat ik bij hen kan verwachten. Maar ook van het beeld dat hij heeft van een gemiddelde uitvaartondernemer… Het is ruim 25 graden, dus besluit gekleed te gaan in mijn witte linnen broek met een mouwloos bloesje.

 

Ik kom aan bij een oude boerderij midden tussen de weilanden, met in de verte het zicht op de boerderijen van de buren. Ik parkeer mijn auto op het erf naast de kapschuur en ga op zoek naar de voordeur. De enige deur die ik kan vinden zijn de grote staldeuren aan het achterhuis en besluit daar aan te kloppen. Sjoerd komt mij al tegemoet en we lopen samen over de deel naar de woonkeuken.

 

We maken kennis met elkaar en gaan samen naar vader die op bed in de woonkamer ligt. Hij overleed op 79-jarige leeftijd na een korte ziekteperiode. De ouders van Sjoerd zijn gescheiden toen hun kinderen al de deur uit waren. Vader is daarna alleen op de boerderij blijven wonen. De afgelopen weken hebben Sjoerd en zijn zus afwisselend voor hun vader gezorgd en de laatste vier dagen is Sjoerd niet meer van zijn zijde geweken.

 

We gaan terug naar de keuken om de uitvaart te bespreken. Zittend aan de keukentafel kijken we uit over de weilanden. De tafel waar vader dagelijks zat en over zijn land uitkeek. Door het keukenraam zie je de moestuin liggen waar de boerenkool groeide.

 

Ik vertel Sjoerd dat het belangrijkste wat we eerst moeten doen is vader verzorgen en hem opbaren. Het staat vast dat vader de komende dagen op zijn boerderij blijft. Ik vraag Sjoerd of hij samen met mij zijn vader wil wassen en aankleden, zoals hij ook de afgelopen dagen met de thuiszorg heeft gedaan. Die vraag moet duidelijk even verwerkt worden, maar na een korte uitleg van wat we gaan doen wil hij het proberen.

 

We zoeken samen de kleren uit; sokken, ondergoed, grijze pantalon, overhemd en spencer. Sjoerd twijfelt of het lichtblauwe overhemd met korte mouw of het lila ruitjesoverhemd moet worden. In beide zitten wat gaatjes, maar verder zoeken naar een een schoon gestreken overhemd zonder gaatjes heeft geen zin, denkt Sjoerd.

 

We wassen vader en kleden hem aan. Sjoerd kiest voor het lichtblauwe overhemd. Als we helemaal klaar zijn staan we nog een tijdje samen naast vaders bed. Sjoerd schikt her en der de kleding nog wat netter. Ik merk aan hem dat er iets niet helemaal naar zijn zin is. En op mijn vraag daarover antwoord hij ontkennend. Ik vraag het hem nogmaals en vertel erbij dat het echt geen probleem is om iets te veranderen. Sjoerd zegt dan dat hij denkt dat het lila ruitjesoverhemd misschien toch mooier zou hebben gestaan… Geen probleem, dan doen we dat overhemd aan.

 

De slaapkamer aan de koele zijde van het huis ruimen we daarna een beetje op en ik vraag of ik dan ook maar even zal stofzuigen. Met behulp van een paar buurmannen dragen we vader van het bed in de woonkamer naar zijn eigen bed. We beoordelen het eindresultaat en ik spreek mijn waardering en bewondering uit voor Sjoerd. Hij kijkt me aan en geeft me spontaan een dikke knuffel. ‘Ie bint een skat’, zegt hij.

 

De dagen tot aan de uitvaart verlopen in deze informele sfeer. Met de hele familie aan de keukentafel ontstaan mooie ideeën voor het afscheid. Op de rouwkaart wordt een foto afgebeeld van het uitzicht op het boerenkoolveldje. En op de dag van de uitvaart dragen de buurmannen vader uit huis en begeleiden hem lopend naast de rouwauto tot aan het einde van zijn land. Een oude traditie die we hier in ere houden, zo wordt mij verteld.

 

Wat een prachtig beroep heb ik toch!

COLUMN HERMA

Column 2

Column 3

Column 4

Column 5

Column 6

Column 7

Column 8

Column 9

Vervolg

Een gesprek 'van de wieg tot en met het graf'

Memori

Column Herma van Zalk

Live informatie chat!

© 2006 - 2016 Addio Uitvaartzorg | alle rechten voorbehouden - webdesign door ZAINZ ontwerp

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

'Waar is Corrie toch?'

Het is dinsdagochtend rond elf uur, meneer Verbaan loopt buiten op straat. Dat is niet gebruikelijk, hij is dementerend en komt alleen nog samen met zijn vrouw Corrie buiten. De buurvrouw ziet hem lopen vanuit haar keukenraam en ze vertrouwt de situatie niet. Ze loopt naar buiten en knoopt een praatje met hem aan. Een gesprek is niet goed mogelijk, wel vraagt hij ‘Waar is Corrie toch…?’

 

De buurvrouw loopt met hem mee naar zijn huis. Daar aangekomen ziet ze Corrie bewegingsloos op de keukenvloer liggen, ze is niet meer aanspreekbaar. De buurvrouw belt 112. De medewerkers van de ambulance constateren dat Corrie is overleden. Ze leggen haar op de bank in de woonkamer en wensen iedereen sterkte met het verlies. Een uur later arriveren de dochter en schoonzoon bij de woning van hun ouders.

 

De heer en mevrouw Verbaan wonen nog zelfstandig. In dit huis, waar ze sinds hun huwelijk al ruim vijftig jaar wonen, zijn hun twee kinderen geboren. Samen redden ze het nog steeds omdat meneer Verbaan in zijn eigen vertrouwde omgeving de weg nog weet te vinden en met de ondersteuning van Corrie gaat dat redelijk goed.

 

Als ik ’s middags bij de familie kom tref ik meneer Verbaan onrustig zittend in zijn eigen stoel voor het raam, Corrie ligt op de bank. De kinderen zijn druk met vader uit te leggen wat er aan de hand is. Ze vertellen dat moeder is overleden. Hij reageert verbaasd ‘Oh dat wist ik niet…’. Even later heeft hij geen idee meer wat er aan de hand is en vraagt opnieuw ‘Waar is Corrie toch…?’.

 

De kinderen besluiten dat moeder wordt opgebaard in het uitvaartcentrum. We proberen meneer Verbaan uit te leggen dat zo meteen de rouwauto zal komen en zijn vrouw zal meenemen. Hij knikt instemmend, maar of hij het helemaal begrijpt…? Wanneer mijn collega’s komen leggen we Corrie op de brancard en voor we haar uit huis dragen neemt meneer afscheid van zijn vrouw en geeft haar een kus op haar voorhoofd.

 

De volgende dag keer ik terug naar de familie om de uitvaart verder te bespreken. Meneer Verbaan zit nog op zijn stoel voor het raam en staart voor zich uit. ‘Waar is Corrie toch…?’, blijft hij zichzelf maar afvragen. We vertellen hem opnieuw dat Corrie is overleden. ‘Overleden?’, vraagt hij, ‘Oh dat wist ik niet…’ en opnieuw komen zijn tranen.

 

Die dag wordt de kaart gedrukt en ga ik ze bezorgen bij de familie. Meneer Verbaan vraagt opnieuw waar zijn vrouw toch is. Ik kniel naast hem neer en laat de rouwkaart van zijn vrouw zien. Op de voorzijde is een mooie foto van haar afgebeeld. Samen kijken we naar de kaart, hij vindt ‘m mooi en begint te huilen. Heel even lijkt de realiteit tot hem door te dringen….

 

De kinderen blijven deze dagen bij hun vader in huis, maar het is duidelijk dat hij na de uitvaart er niet alleen kan blijven wonen. ’s Middags hebben ze een afspraak voor aanvraag van opname in een zorginstelling. De medewerkster komt om de situatie te beoordelen, ze regelt voor hem met spoed een plaats in een zorginstelling.

 

Tot de dag van de uitvaart ga ik dagelijks bij de familie langs. Meneer Verbaan herkent me niet, maar vindt het wel gezellig als er iemand op de koffie komt. Hij vertelt graag en als ik vraag naar zijn verleden komen de verhalen los. Over hoe hij zijn vrouw leerde kennen, de oorlog, het schaatsen over de IJssel en zijn werk als bruggenbouwer. Als ik even alleen bij meneer in de woonkamer ben, vertelt hij me dat zijn vrouw in de keuken een kopje koffie voor me maakt. Even later komt zijn dochter met de koffie binnen. Meneer Verbaan is verbaasd en vraagt ‘Waar is Corrie toch…?’.

 

Op de dag van de uitvaart zijn we samen in de aula van het crematorium. Corrie staat voorin de aula opgebaard met een moei bloemstuk op haar kist. Ik begroet meneer Verbaan en hij vraagt mij opnieuw ‘Waar is Corrie toch…?’ Samen lopen we naar haar kist. Meneer Verbaan, uw vrouw is overleden en vandaag neemt u afscheid van haar. Opnieuw zie ik de schrik in zijn ogen, ‘oh dat wist ik niet’ en opnieuw komen zijn tranen…

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Een rapper als ‘spreker’…

Inge belt en stelt zich voor als medewerkster van bureau jeugdzorg. Een van hun cliënten, Allard, is twee dagen geleden overleden. De ouders van Allard zijn op vakantie in het buitenland en komen de volgende dag weer terug. Ze hebben Inge gevraagd mij alvast te bellen en een afspraak te maken voor het regelen van de uitvaart.

 

De volgende dag meld ik me bij Jeugdzorg en maak kennis met de ouders en Inge. Allard heeft ervoor gekozen om zelf zijn leven te beëindigen. Al vanaf zijn jonge jaren vindt hij het leven moeilijk en met vallen en opstaan heeft hij ruim 37 jaar het leven geleefd. Hij woont zelfstandig met begeleiding van Jeugdzorg, heeft een vriendin en een sociaal netwerk van veelal gelijkgestemde vrienden. Muziek maken op de computer is zijn passie.

 

Het contact met zijn ouders en broers verloopt soms goed, maar er zijn ook tijden dat Allard weinig tot niet bereikbaar is. Dit tot hun groot verdriet, maar zij hebben geleerd hier hun weg in te vinden. De afgelopen tijd is het contact minimaal. Zijn ouders kiezen er daarom voor het laatste afscheid van Allard voor te bereiden met Inge en een aantal van zijn vrienden.

 

Allard wordt opgebaard in het uitvaartcentrum in een opbaarkamer. Het is deze dagen de ontmoetingsplek van vele vrienden en vriendinnen. Ze brengen uren samen bij Allard op zijn kamer door en wisselen dat af met het roken van een sigaretje op de stoep voor het uitvaartcentrum. Er wordt gelachen, gehuild en muziek gemaakt.

 

We spreken met een aantal vrienden en vriendinnen af om samen de plechtigheid in het crematorium voor te bereiden. Het duurt even voor we echt kunnen beginnen, niet iedereen is er op het afgesproken tijdstip. Er is veel creativiteit aanwezig en veel ideeën passeren de revue. Herinneringen worden opgehaald en soms moeten we vanwege emoties even pauzeren, dan wordt er buiten een sigaretje gerookt.

 

Op enig moment probeer ik structuur aan te brengen om vast te stellen wat we nu concreet gaan doen. Dat valt niet mee, want iedereen wil er liever ook nog wel over nadenken. We spreken af dat we de volgende dag opnieuw bij elkaar komen om het definitieve programma vast te stellen.

 

Als we weer bij elkaar zijn luisteren we samen naar wat muziek en komen we tot een keuze. Ook over wie er gaan spreken is redelijk snel duidelijkheid. Op een na, de beste vriend Karel geeft aan dat hij heel graag wil spreken maar denkt dat hij dat niet kan. Misschien wil hij ook wel iets met muziek… We spreken af ruimte voor hem vrij te houden in het programma.

 

Gelukkig weet ik dat we op de dag van de crematie als laatste plechtigheid staan gepland. Want met mijn ervaringen van de afgelopen dagen is mijn inschatting dat het lastig zal worden binnen de afgesproken tijd van het crematorium te blijven.

 

Op de dag van de uitvaart komen velen naar het afscheid van Allard. Sommigen hebben hun muziekinstrument meegenomen. De plechtigheid verloopt grotendeels zoals we vooraf hebben besproken. Halverwege de plechtigheid is het de beurt aan Karel en ik weet nog steeds niet precies wat hij zal gaan doen. Best spannend dus! Karel komt naar voren, pakt de microfoon en zet zijn cd-speler aan.

 

Zodra de muziek klinkt begint Karel te rappen… Hij rapt het levensverhaal van zijn beste vriend Allard, hoe moeilijk dit leven is geweest en hoe je tot het voor ons onbegrijpelijk besluit kunt komen. Nooit heb ik iemand zulke mooie woorden horen ‘spreken’. Nooit ben ik zo geraakt en ontroerd door een ‘spreker’. Karel wordt na afloop beloond met een luid applaus.

 

Na de plechtigheid is iedereen uitgenodigd om elkaar te ontmoeten in de koffiekamer. Het is mooi weer en de terrasdeuren gaan open. De muzikanten spelen op hun instrumenten en weer wordt er samen gelachen en gehuild.

 

Collega’s van het crematorium stellen voor een patatje te bestellen. Het samenzijn in de koffiekamer lijkt nog wel even te gaan duren en dat willen we niet onderbreken. Ruim een uur later nemen we afscheid van familie. De vrienden gaan nog de stad in om de dag met elkaar af te sluiten. Over een mooi, persoonlijk en intens afscheid gesproken…

 

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Waar is mijn mama nou…?

Ik heb een afspraak met Anneke, een jonge vrouw van 35 jaar. Zij is ernstig ziek en haar levenseinde wordt op korte termijn verwacht. Ze wil haar man helpen door alvast haar uitvaartwensen met me te bespreken. Anneke vindt het moeilijk om de waarheid van haar naderende einde onder ogen te zien. Het is een niet te verdragen gedachte dat ze haar man Gerrit en zoontje Chris van vier jaar moet loslaten.

 

Ik maak een verslag van alles wat we besproken hebben en breng het de volgende dag bij haar langs. We praten nog wat samen en bij mijn vertrek wens ik haar een liefdevol afscheid toe. Een paar weken later belt Gerrit me ’s avonds laat, Anneke is overleden. Gerrit gaat haar, samen met de zus van Anneke, verzorgen en kleden. We spreken af dat ik de volgende ochtend naar hen toe kom.

 

Chris komt mee naar de deur als ik aanbel. ‘Wil je mijn mama zien?’, vraagt hij. Anneke ligt op bed in de woonkamer en we lopen naar zijn mama. Chris aait Anneke over haar wang en geeft haar een dikke kus. ‘Mijn mama is dood he?’, zegt hij. Samen zitten we een tijdje op onze knieën naast het bed van zijn mama en praten een beetje met en over Anneke.

 

Anneke heeft aangegeven opgebaard te willen worden in het uitvaartcentrum, thuisblijven vindt ze te confronterend voor Chris. Met Gerrit bespreek ik nog eens haar wens en geef bij hem aan waarom het misschien ook goed zou kunnen zijn dat Anneke wel thuisblijft. Of misschien dan voor een dag? Gerrit heeft er geen goed gevoel bij. We spreken af hoe laat we de kist zullen laten komen en Anneke gaan overbrengen.

 

Inmiddels is de vaste oppas van Chris gekomen. Gerrit wil niet dat Chris aanwezig is als Anneke in haar kist wordt gelegd en uit huis wordt gedragen. Ik stel voor Chris juist wel thuis te laten zijn. Door hem gewoon rond te laten lopen maakt hij wel zijn eigen keus waar hij wel of niet bij wil zijn en samen kunnen we hem daarin begeleiden. Gerrit kiest ervoor om Chris te ‘beschermen’ tegen de harde werkelijkheid en Chris gaat met de oppas mee.

 

Wanneer de rouwauto arriveert brengen we de kist naar binnen, samen met Gerrit en de zus van Anneke leggen we haar in de kist, sluiten het deksel en brengen haar naar het uitvaartcentrum. Ze wordt opgebaard in een kamer waar Gerrit de sleutel van krijgt, zodat ze Anneke zo vaak als ze willen kunnen bezoeken.

 

Als we thuis zijn om de uitvaart te bespreken komen ook Chris en de oppas weer naar huis. Chris rent naar de woonkamer naar het bed van zijn mama, maar het bed is leeg… Waar is mijn mama nou, huilt hij. Samen leggen we Chris uit dat mama in haar kist is gelegd en nu in een ander huis is. Chris kijkt bedenkelijk…, hij is voor zijn leeftijd een pienter jongetje.

 

Gerrit is geen gemakkelijke prater en toont niet snel zijn emoties. Ik vraag hem hoe hij wil dat Chris verder betrokken wordt bij het afscheid van zijn mama. Ik stel voor dat hij de komende dagen een keer met hem Anneke bezoekt uitvaartcentrum. Gerrit belooft me erover na te denken.

 

Gelukkig volgt hij mijn raad op en neemt Chris mee. Chris wil mee naar binnen en alles zien, voelen en vraagt zijn papa honderduit. Daarna rijden ze ook naar de begraafplaats om alvast te kijken bij het graf van Anneke. Chris speelt er zelfs even met kiezeltjes en steentjes.

 

Twee dagen later besluit Gerrit dat Chris ook mee gaat op de dag van de uitvaart! Bij het binnendragen van Anneke in de aula loopt Chris voorop bij de kist en tijdens de dienst wordt een liedje gezongen dat hij al kent. Op de begraafplaats huppelt Chris voor de stoet uit en roept naar ons dat hij wel de weg weet naar het graf, tussendoor nog wat steentjes van het pad oprapend.

 

Als hij na de plechtigheid bij het graf samen met zijn papa, opa en oma het graf verlaat laat hij de verzamelde steentjes bij het graf achter. ‘Die zijn voor mijn mama!’ Die Chris is een slim ventje! Ik denk dat Gerrit deze dagen veel heeft geleerd van zijn zoon.

 

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Een waardig afscheid

Mevrouw Pieters is overleden in de leeftijd van 84 jaar. Een eenzame vrouw die de laatste jaren van haar leven in een zorginstelling woont. Haar oudere en enige zus overlijdt op zes jarige leeftijd door een tragisch ongeval. Haar ouders zijn nooit over dit verlies heen gekomen. Ze groeit als enige dochter op bij haar ouders.

 

Mevrouw Pieters treedt in de voetsporen van haar ouders die beiden in het onderwijs werken en geeft ook les in het basisonderwijs. Op latere leeftijd ontmoet ze haar vijftien jaar oudere echtgenoot. Na een huwelijk van ruim tien jaar, dat kinderloos is gebleven, overlijdt haar man geheel onverwacht op zestigjarige leeftijd. Niet lang daarna moet mevrouw Pieters ook afscheid nemen van haar beide ouders.

 

Een paar verre neven en nichten brengen haar af en toe nog een bezoekje. Over het hele land verspreid zijn er wat kennissen, maar intensief contact met hen is er niet. Mevrouw heeft geen gemakkelijk karakter en is ook niet altijd vriendelijk voor haar omgeving. Het overlijden van haar zus, het verdriet van haar ouders en het vroege verlies van haar man hebben haar waarschijnlijk gemaakt tot deze vrouw.

 

In de zorginstelling wordt ze regelmatig bezocht door vrijwilligers, soms voor een praatje, een kopje koffie of spelletje. Een andere keer bezoeken ze samen een museum of gaan ze een hapje eten in een restaurant. De overige tijd brengt ze veelal lezend of puzzelend door op haar kamer.

 

Sinds enige jaren worden haar financiën geregeld door een bewindvoerder. De medewerkster van dit kantoor komt regelmatig bij haar langs. Met deze bewindvoerder heeft ze ook haar uitvaartwensen besproken en vastgelegd. Na haar overlijden word ik gebeld door de bewindvoerder met het verzoek de uitvaart van mevrouw Pieters te begeleiden. Op het kantoor van de bewindvoerder nemen we de wensen van mevrouw door.

 

Mevrouw Pieters wilde graag opgebaard worden op haar eigen kamer. Samen met een medewerkster van de zorginstelling wassen en kleden we haar in de door de haarzelf gekozen kleding. We maken haar kapsel mooi en doen de sieraden om, beide waren erg belangrijk voor haar. We dekken haar toe met het door haar zelf gemaakte sprei. In het gedempte licht van het schemerlampje op het kastje naast haar bed laten we haar achter.

 

De bewindvoerder heeft een namenlijst van mensen die in kennis gesteld moeten worden van het overlijden en uitgenodigd voor de crematie. Met Dorien, een van de kennissen met wie mevrouw Pieters nog het beste contact had, bespreken we de tekst en het ontwerp voor de rouwkaart. Dorien kiest voor een afbeelding op de voorzijde van een landschap, geschilderd door de echtgenoot van mevrouw Pieters. Voor de tekst stelt ze zorgvuldig een aantal trefwoorden samen die mevrouw Pieters het best typeren.

 

De crematieplechtigheid van mevrouw Pieters wordt begeleid door de predikant die haar de laatste jaren met enige regelmaat bezocht. Dorien en de bewindvoerder bereiden met haar de plechtigheid voor. Mevrouw speelde piano en heeft veertig jaar gezongen in een koor. Er wordt daarom gekozen voor muziek van Bach en koorzang.

 

Op de dag van de uitvaart komen zo’n twintig mensen naar het crematorium. Ze nemen afscheid van mevrouw Pieters bij haar open kist. Als iedereen er is sluiten we gezamenlijk haar kist. In de korte plechtigheid worden persoonlijke herinneringen aan mevrouw Pieters gedeeld. Aan het einde van de plechtigheid vormen we een kring om haar heen en zingen gezamenlijk een lied.

 

Na afloop is iedereen uitgenodigd elkaar te ontmoeten in het iets verderop gelegen restaurant. De genodigden zijn mensen die elkaar nooit of zelden hebben ontmoet. Wat onwennig nemen ze plaats aan de tafels. Onder het genot van een kopje soep en een broodje wordt het levensverhaal van mevrouw Pieters met elkaar gedeeld. Verrassend is het om elkaars verhalen te horen, ieder vertellend vanuit de eigen relatie met mevrouw Pieters.

 

We namen afscheid van een eenzame vrouw, getekend door het leven. Niet gemakkelijk voor zichzelf en niet gemakkelijk voor haar omgeving. Haar afscheid was stijlvol en waardig, we wensen haar toe dat ze nu weer samen is met allen die haar lief zijn.

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Bent u de vader van Paulien?

Kitty en Anton zitten op zondagavond voor de tv als rond tien uur aan de deur wordt gebeld. Ze schrikken en Anton loopt naar de voordeur. Hij ziet twee voor hem onbekende gedaantes staan en opent de deur. Het zijn twee agenten die vragen ‘Bent u de vader van Paulien?’ Op zijn bevestigende antwoord vragen ze of ze binnen mogen komen.

 

De agenten vertellen dat Paulien een auto-ongeluk heeft gehad. Ze is ernstig gewond naar het ziekenhuis gebracht. Een niet te bevatten bericht. Kitty en Anton hebben samen nog een dochter, Saskia. Beide dochters wonen niet meer thuis. De agenten gaan met Kitty en Anton naar Saskia en brengen hen naar het ziekenhuis, waar ze tegen middernacht arriveren. Paulien ligt op de IC en haar toestand is kritiek. In de loop van de nacht overlijdt ze aan haar verwondingen. Ze is 24 jaar jong.

 

Het is maandagochtend rond een uur of tien wanneer ik word gebeld. Kitty vertelt dat haar dochter die nacht is overleden als gevolg van een ongeval. Ze vraagt of ik zo snel mogelijk kan komen omdat er vandaag van alles geregeld moet worden. Ik spreek af dat ik binnen een half uur bij hen ben.

 

De situatie die ik aantref is niet te beschrijven, wat een verdriet en niet een te beseffen realiteit! Paniek is er ook. De familie heeft geen idee wat er allemaal geregeld moet worden, waar te beginnen en wat zou Paulien zich gewenst hebben? Daar is, bijna vanzelfsprekend, nooit eerder over gesproken.

 

Ik begin met te vertellen dat we ons niet gaan haasten en we net zoveel tijd nemen als nodig. Dat is heel belangrijk in geval van zo’n onverwacht en gruwelijk overlijden. Iedereen veert een beetje terug in de stoel. Pfff… gelukkig komt deze boodschap bij hen binnen. We drinken een kop koffie en de familie vertelt over de afgelopen nacht. De emoties zijn heftig.

 

Als iedereen een beetje is uitverteld stel ik voor dat we ons vandaag alleen richten op het ophalen van Paulien, haar verzorgen en opbaren. De ouders van Paulien besluiten dat hun dochter de komende dagen wordt opgebaard in een 24-uurs kamer in het uitvaartcentrum. Ze gaan mee haar ophalen uit het ziekenhuis. Aan het eind van de middag arriveert de rouwauto met Paulien bij het uitvaartcentrum.

 

Saskia en een goede vriendin wachten hen daar op. Ze wassen en kleden Paulien en uiteraard wordt veel aandacht besteed aan make-up, nagels en haar lange donkere haren. Met Pauliens favoriete muziek op de achtergrond wordt zij weer bijna gemaakt tot de mooie vrouw die ze was. We leggen Paulien in haar witte kist en brengen haar naar de kamer waar ze de komende dagen zal verblijven.

 

De volgende dag bespreken we in grote lijnen hoe het afscheid van Paulien eruit zal komen te zien. We denken na over de rouwkaart en de familie maakt een mooi persoonlijk ontwerp en tekst. Bijzonder om te zien hoe iets moois kan ontstaan in zo’n relatief korte en hectische tijd. Terwijl de kaarten later op de dag worden gedrukt, werkt de familie hard aan het verzamelen en schrijven van alle adressen. ’s Avonds kan de kaart op de post. Weer een belangrijke stap gezet!

 

De dagen daarna bespreken we de invulling van het afscheid. De paniek van de eerste dag maakt langzaam plaats voor besef. En het besef geeft hen kracht om op een zo’n goed en mooi mogelijke manier afscheid te nemen van hun dochter, zus en vriendin. Het intense verdriet wordt afgewisseld met delen van dierbare herinneringen en daarmee zijn er ook momenten waarin gelachen wordt. Bijzonder om de intense saamhorigheid van deze dagen mee te mogen maken en te zien tot welk resultaat dit leidt.

 

Op de dag van de uitvaart wordt gelegenheid gegeven aan familie, vrienden en collega’s om informeel afscheid te komen nemen in het uitvaartcentrum. Velen komen om verdriet met elkaar te delen, elkaar te troosten en nog even bij Paulien te zijn. Paulien is opgebaard in de zaal en in korte tijd is ze omringd door een zee van bloemen. Indrukwekkend is het intense verdriet van al die, met name jonge vrienden en vriendinnen, die plotseling zijn geconfronteerd met de dood.

 

Later die dag neemt de familie in kleine kring als laatste afscheid van Paulien in het crematorium. En daarna is er stilte… Een intensieve week is voorbij en begint het besef van Pauliens dood heel langzaam verder door te dringen. Was het nog maar een week geleden dat de vraag werd gesteld: ‘Bent u de vader van Paulien?’

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

In opdracht van mijn vrouw

 

Hendrik belt me met de mededeling dat hij dit doet ‘in opdracht’ van zijn ernstig zieke vrouw Agnes. ‘Zij wil dat ik voor haar overlijden een uitvaartondernemer heb geregeld’, zegt Hendrik. ‘Ik vind het heel erg lastig, maar ja zij wil het zo…’ Met Hendrik en zijn vier kinderen spreek ik af voor de volgende dag bij mij thuis.

 

Ze voelen zich best onwennig. Tijdens het gesprek vertellen ze over de uitvaartwensen van Agnes. Onder andere over de verzorging van haar lichaam, het opbaren, de kist en het afscheid. Hendrik vertelt ook dat hij altijd bewondering heeft voor naasten die bij een uitvaart zelf kunnen spreken. Maar hij zelf? Nee, hij zou dat wel willen, maar weet ook zeker dat hij daarvoor te emotioneel zal zijn.

 

Na anderhalf uur en een bijzonder gesprek nemen we afscheid van elkaar. Ik beloof een verslag te maken en ze me altijd mogen bellen als er nog vragen zijn. Een uur na hun vertrek gaat de telefoon. Het is Hendrik en hij vertelt me dat Agnes me ook graag wil ontmoeten. De volgende dag ga ik bij ze op de koffie.

 

Agnes zit op de bank, mager en broos. Haar stem klinkt zacht en af en toe sluit ze haar ogen. Ze vertelt me dat Hendrik en de kinderen haar na het gesprek van gisteren hebben verrast. De rust en vertrouwen die ze bij thuiskomst uitstraalden hebben haar nieuwsgierig gemaakt. Daarom wil ze ook kennismaken met degene die haar uitvaart gaat verzorgen.

 

Agnes vertelt me welke jurk ze gekleed wil worden na haar overlijden, ze twijfelt nog over welk sjaaltje er het best past… Ook make-up en haarverzorging neemt ze met me door. Samen met haar dochter beloof ik dat we ons best zullen doen. Bij mijn vertrek wens ik Agnes een liefdevol afscheid toe. Ze is moe, bedankt me voor het fijne gesprek en voegt daaraan toe dat ze hoopt dat het niet lang meer zal duren…

 

Een week later is Agnes thuis in alle rust is ingeslapen. Samen met haar dochter was en kleed ik haar. Hendrik en hun zonen zijn daarbij aanwezig en bieden de helpende hand. Op de achtergrond klinkt de muziek waar Agnes zo van hield en er branden kaarsjes. ‘Ze ligt er mooi bij’ vinden we als we klaar zijn. Agnes zou trots zijn geweest op haar gezin!

 

In de dagen die volgen denken we na over de uitvaartplechtigheid. De muziek wordt gekozen en de zonen gaan een presentatie maken van foto’s die getoond zullen worden tijdens de dienst. Hendrik vertelt opnieuw dat hij het liefst zelf zou willen spreken, maar dat hij ook zeker weet dat hij het niet zal kunnen. Ik vraag hem om de woorden die hij zou willen spreken in ieder geval op papier te gaan zetten.

 

De volgende dag zit ik met Hendrik naast het bed van Agnes. Hij vertelt me dat hij begonnen is met schrijven en vraagt me of ik het alvast wil lezen. Ik ben blij verrast. Wat een mooie woorden, recht uit zijn hart! ‘Als we morgen hier thuis in het bijzijn van jullie kinderen ‘oefenen’ met uitspreken van deze woorden, kun je daarna beslissen of je tijdens de plechtigheid zelf wilt spreken’, stel ik Hendrik voor.

 

De dag daarna heeft Hendrik zijn tekst klaar en luisteren we in de woonkamer naast het bed van Agnes samen naar zijn woorden. De nodige tranen vloeien, niet alleen van verdriet maar vooral ook van ontroering. Na afloop weet Hendrik het zeker, hij gaat morgen zelf spreken voor zijn Agnes!

 

De aula is afgeladen vol, alle stoelen zijn bezet en ook daar omheen staan mensen. Agnes is voorin de aula opgebaard te midden van een zee van bloemen. Na de eerste muziek neemt Hendrik het woord. Na drie regels vervolgt hij zijn verhaal zonder nog een keer op zijn papier te kijken. Hij vertelt serieus, verdrietig en met humor spontaan de herinneringen die bij hem opkomen over zijn leven met Agnes en hun gezin.

 

Na afloop van de uitvaart vertelt Hendrik hoe ongelofelijk trots hij is dat hij dit heeft aangedurfd. Ik denk dat Agnes haar man en kinderen heel goed kende en niet voor niets zelf een stukje van de regie over haar uitvaart heeft genomen… De voorbereiding en betrokkenheid heeft Hendrik en de kinderen zichtbaar goed gedaan en deze ervaring zal hen zeker kracht geven voor de moeilijke periode die komen gaat.

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Gewikkeld in een wade

Het is een druilerige novemberdag rond zes uur en al donker buiten. Het eten is bijna klaar en de tafel is gedekt als de deurbel gaat. Een man van rond de 70 jaar staat voor de deur. “Mevrouw van Zalk, mijn vrouw ligt ernstig ziek in het ziekenhuis. Zij zal een dezer dagen komen te overlijden. Graag wil ik voor haar uitvaart gebruik maken van uw diensten. Het leek me handig om voor die tijd even wat zaken met u door te nemen…”

 

Tja, dit is geen onderwerp om te bespreken bij de voordeur dus nodig ik meneer binnen te komen. De maaltijd maar even uitstellen. Meneer Franken vertelt dat zijn vrouw al jarenlang last heeft van hartfalen, de artsen kunnen niets meer voor haar betekenen. Het is nog een kwestie van dagen of misschien zelfs uren. Meneer wil weten wat hij allemaal moet doen als het eenmaal zover is.

 

Ik vertel in het kort over mijn werkwijze en de zaken die als eerste geregeld moeten worden na een overlijden. We spreken af dat meneer mij zal bellen als mevrouw is overleden en ik dan, afhankelijk van het tijdstip, naar hem toe kom. Ik wens meneer sterkte voor de tijd die komen gaat.

 

Het is laat op de avond wanneer ik het telefoontje krijg dat mevrouw is overleden. Dat is snel gegaan! We maken een afspraak voor de volgende ochtend bij meneer thuis. Hij vertelt dat zijn vrouw graag thuis in de woonkamer op een bed opgebaard wil worden. Een grote ‘angst’ van haar was dat ze na haar overlijden in een kist zou moeten liggen. et de collega’s van de rouwauto en het mortuarium spreek ik af hoe laat we mevrouw die ochtend gaan ophalen uit het ziekenhuis. Samen met meneer Franken zetten we alvast het bed klaar in de woonkamer en zoeken we de kleding uit waarin mevrouw gekleed wordt. We rijden naar het ziekenhuis waar we haar verzorgen en kleden. Daarna brengen we mevrouw terug naar huis, meneer rijdt met zijn vrouw mee in de rouwauto.

 

We leggen mevrouw op het bed in de woonkamer en dekken haar toe met haar eigen dekbed. Meneer Franken zet een mooie foto van hen samen bij haar neer op het tafeltje met daarnaast het boeket dat ze nog in het ziekenhuis heeft gekregen. Hij steekt een kaarsje aan. Nu heeft ze de rust gevonden waar ze zo naar verlangde, zegt meneer Franken. Het lijkt net of ze glimlacht…

 

We drinken een kop koffie en ik bespreek met meneer Franken wat er geregeld moet gaan worden en hoe we dat over de komende dagen kunnen verdelen. We beginnen met het vaststellen van de dag van de uitvaart, het reserveren het tijdstip in het crematorium en maken de eerst opzet voor de rouwkaart.

 

Ook kom ik terug op de vrees van mevrouw om in een kist te moeten liggen. Ik vertel dat een kist niet verplicht is, een overledene mag ook in wade gewikkeld worden. Is dat misschien een alternatief voor de kist? Het is nieuw voor meneer Franken. Ik leg uit dat zijn vrouw dan gewikkeld in een doek op een baar gelegd wordt en laat hem ook wat foto’s als voorbeeld zien. “Dit had mijn vrouw moeten weten, reageert hij bijna enthousiast.”

 

Meneer Franken zoekt een mooie wade uit voor zijn vrouw. Op de dag van de uitvaart leg ik samen met mijn collega mevrouw op de baar en wikkelen haar in de wade. We bedekken als eerste haar voeten en vouwen stukje voor stukje het doek om haar heen. Meneer Franken geeft haar een laatste aai door haar haren en sluit dan de wade door haar hoofd als laatste te bedekken. Tot slot steken we tussen de vouwen van de wade een aantal rode rozen. “Dit had mijn vrouw moeten weten…,” mijmert meneer Franken.

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Een teken van Teun

Bas en Marjon is een jong stel dat elkaar acht jaar geleden heeft leren kennen. Na hun studie hebben ze beide een baan gevonden en zijn gaan samenwonen. Mede omdat er een kinderwens is zijn ze drie jaar geleden in het huwelijksbootje gestapt. Het duurt even voor Marjon zwanger wordt, helaas eindigt deze zwangerschap vroegtijdig.

 

Gelukkig duurt het niet lang voor ze opnieuw zwanger is, de eerste maanden verlopen voorspoedig. Het noodlot slaat toe als de vader van Marjon op 55-jarige leeftijd geheel onverwacht overlijdt aan een hartstilstand. Het is een zware periode voor de hele familie, de komst van de baby is het lichtpuntje waar ze allemaal naar uitkijken.

 

Als Marjon ruim zeven maanden zwanger is organiseren haar vriendinnen een babyshower, het is een hele gezellige middag met lekker eten en drinken en veel cadeautjes. Marjon moet nog twee weken werken voor haar zwangerschapsverlof begint. Ze kijkt uit naar de periode van laatste voorbereidingen voor de komst van hun kindje.

 

Een week later voelt Marjon zich niet helemaal lekker en de verloskundige wordt gebeld. Deze vertrouwt de situatie niet en verwijst hen door naar het ziekenhuis. Na verschillende onderzoeken neemt de ongerustheid toe en aan het einde van de middag krijgen ze de boodschap dat hun baby is overleden… Na een probleemloze zwangerschap van bijna acht maanden is dit een niet te bevatten bericht. Bas en Marjon krijgen het advies om de baby op een natuurlijke manier geboren te laten worden. Een dag later wordt Marjon opgenomen in het ziekenhuis en de bevalling ingeleid.

 

Tijdens hun verblijf in het ziekenhuis belt Bas mij en vertelt over de situatie waarin ze zich bevinden. Hij geeft aan dat hij voor de uitvaart van hun baby zoveel mogelijk zelf wil regelen en vraagt een beroep op mij te kunnen doen voor professionele ondersteuning. Ik geef aan dat dit mogelijk is en we spreken af dat hij mij belt als de baby geboren is. Voor nu wens ik hen sterkte bij de bevalling.

 

Wat kan je wereld in een korte tijd op z’n kop gaan staan! Na dit telefoontje ben ik voortdurend in gedachten bij dit jonge stel. Bijna 48 uur na ons eerste contact belt Bas mij dat zij papa en mama zijn geworden van hun prachtige zoon Teun.

 

Nadat er onderzoek is gedaan naar de doodsoorzaak mogen ze de volgende dag met z’n drieën naar huis. In plaats van kraamvisite met beschuit met muisjes staan de jonge ouders nu voor de droeve taak de uitvaart van hun zoontje te organiseren. Er moet in korte tijd veel geregeld en beslist worden.

 

Thuis wordt Teun in de slaapkamer van zijn ouders in het kleine mandje gelegd dat zijn ouders via een gespecialiseerd bedrijf op internet hebben gevonden. Om zijn lichaampje zo mooi mogelijk te houden kiezen ze voor gebruik van koelelementen uit de diepvries, welke enige keren per dag en nacht verwisseld moeten worden. Dat is confronterend, maar voor hen ook van grote betekenis om op deze manier voor Teun te kunnen zorgen.

 

Bas doet zelf bij het gemeentehuis aangifte van de geboorte en het overlijden van Teun. De geboortekaartjes, die al waren uitgezocht, worden nu gebruikt om familie en vrienden kennis te geven van de geboorte en overlijden van Teun. Tevens dient het als uitnodiging voor hun aanwezigheid op de dag van de begrafenis. Alle mensen die hen dierbaar zijn willen ze de gelegenheid bieden om samen met hen het verdriet te delen. Ook gaan ze deze dagen samen naar de begraafplaats waar ze de plek bezoeken waar hun zoontje begraven zal worden.

 

Familie en vrienden komen op de dag van de begrafenis naar het uitvaartcentrum. In de zaal is een ‘hemel’ gemaakt van zwevende blauwe en witte ballonnen. Er is gelegenheid om een persoonlijk kaartje te schrijven en elkaar te ontmoeten. Daarna wordt iedereen uitgenodigd Bas en Marjon te vergezellen bij het onvermijdelijke moment: hun zoontje in zijn grafje leggen. Na het zingen van een slaapliedje worden ballonnen opgelaten en neemt iedereen voor het laatst afscheid.

 

Dit is een hele heftige dag, ook voor een uitvaartondernemer! Op de terugweg in de auto zie ik in een weiland een blauwe ballon liggen. Ik parkeer mijn auto langs de kant van de weg, maak met mijn telefoon een foto en app die naar Bas en Marjon met de tekst ‘een teken van Teun’. Dit kleine mannetje zal voor altijd voortleven in de harten van zijn lieve papa en mama.

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.