Column 10

Dag lieve mamma

Het is midden in de nacht als Sophie mij belt. Haar zus Emma is overleden. Ze vertelt dat ik twee jaar geleden ook de uitvaart van haar vader heb verzorgd. Het duurt even voor het tot mij doordringt wie ik precies aan de lijn heb. Als ik een beetje wakker ben, merk ik dat ik schrik van het telefoontje. Je zus overleden? Hè, hoe kan dat nou?

 

Emma is een alleenstaande moeder van 43 jaar. Ze heeft twee kinderen, Alex van 17 jaar en Julia van 14 jaar. Toen de kinderen nog klein waren is Emma gescheiden van hun vader. Ze voedt de kinderen in haar eentje op, weliswaar met steun van haar ouders en de laatste jaren is ook Jeugdzorg betrokken bij het gezin. Met z’n drieën wonen ze in een klein huis en financieel hebben ze het niet breed.

 

De relatie van Emma met haar familie is wisselend. De zorg die de familie heeft om Emma en haar kinderen wordt door Emma niet altijd begrepen of gedeeld. Emma is ernstig ziek en de laatste weken ligt ze, na een lange ziekenhuisopname, veel op bed. Met de hulp van thuiszorg en Jeugdzorg loopt alles redelijk op rolletjes. Wanneer ze zich realiseert dat haar gezondheid zorgelijk wordt, zoekt ze meer contact met haar familie.

 

De laatste nachten slaapt Alex bij zijn moeder in de woonkamer op de bank. Deze nacht wordt hij wakker van zijn moeder. Hij weet niet precies wat er aan de hand is en belt de huisarts. Als die arriveert is Emma inmiddels overleden. Alex wekt zijn zusje en belt zijn tante Sophie. Als ik bij hen kom tref ik hen met z’n drieën aan rondom het bed van Emma. Ik ga bij hen zitten en laat me vertellen wat er die nacht is gebeurd. Alex en Julia kennen me nog van de uitvaart van hun opa, het contact voelt al snel vertrouwd. Ik stel voor dat we Emma eerst gaan wassen en kleden en vraag hen om een teiltje, zeep, handdoeken en kleding. Dat is best een lastige vraag voor de kinderen. We gaan samen op zoek en vinden her en der de spullen die we nodig hebben.

 

Julia vindt dat haar moeder de blouse aan moet die ze pas heeft gekocht en nog nooit heeft gedragen. Trots komt zij er mee naar beneden. We zoeken er een passende broek en sokken bij. Als we klaar zijn legt Julia haar lievelingsknuffel bij haar moeder en een traan rolt over haar wang. Het begint al licht te worden als ik afscheid neem van de kinderen en hun tante. Rond elf uur ben ik weer bij hen. Alex en Julia hebben niet meer geslapen en zijn druk met het versturen van berichtjes op hun mobieltjes aan hun vrienden. We gaan bij de kinderen zitten en ze vertellen over de reacties van hun vrienden. Het is voor hen de manier om verdriet met elkaar te delen en dat doet hen zichtbaar goed.

 

Sophie heeft op de laptop van Emma een document gevonden met haar uitvaartwensen. Met de kinderen bespreken we stap-voor-stap deze wensen en hun ideeën daarbij. De vaste begeleiders van Jeugdzorg bezoeken hen dagelijks. Samen met Sophie ondersteunen ze de kinderen bij deze gesprekken. We betrekken de kinderen zoveel mogelijk bij de voorbereidingen en hun een eigen rol bij de uitvaart. Voor Alex en Julia is één ding duidelijk: hun moeder moet een mooie uitvaart krijgen!

 

Zo schrijven ze samen een persoonlijke tekst aan hun moeder op de rouwkaart. Zoeken muziek uit waar ze samen met hun moeder vaak naar luisterden, maar ook muziek die hen zelf aanspreekt en hen herinnert aan de mooie momenten samen. Alex deelt zijn herinneringen aan zijn moeder tijdens de plechtigheid en Julia steekt een kaars voor haar aan. Tijdens het samenzijn na afloop van de begrafenis kunnen de belangstellenden een kaartje met hun herinneringen aan Emma voor de kinderen schrijven.

 

Ik ben geraakt door de ‘volwassen’ manier van denken en praten van Alex en Julia. Maar vooral ook ontroerd door manier waarop ze deze dagen met elkaar omgaan en voor elkaar zorgen. Wat een dappere kinderen zijn het! Maar hoe zal het na de uitvaart met Alex en Julia verder gaan? Dat is de zware taak voor familie en Jeugdzorg om de beste oplossing voor hen te vinden. Wat is het leven soms toch ontzettend oneerlijk en ingewikkeld…

COLUMN HERMA

Vervolg

Column 11

Column 12

Column 13

Column 14

Column 15

Column 16

Column 17

Een gesprek 'van de wieg tot en met het graf'

Memori

Column Herma van Zalk

Live informatie chat!

© 2006 - 2016 Addio Uitvaartzorg | alle rechten voorbehouden - webdesign door ZAINZ ontwerp

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Voor altijd samen

De heer en mevrouw Gerritsma is een echtpaar op leeftijd. Ze zijn al bijna 50 jaar met elkaar gehuwd als meneer ernstig ziek wordt. Na een korte en heftige ziekteperiode overlijdt hij in het ziekenhuis en eindigt zijn leven toch nog onverwacht. Hij is 75 jaar geworden.

 

Ik ontmoet de familie bij hen thuis, daar zijn naast de echtgenote ook de zoon en dochter aanwezig met hun beide partners. Ook al was de ernst van de ziekte bekend, geen van hen heeft het overlijden zo snel zien aan komen. Aan de eettafel in de woonkamer drinken we een kop koffie en maak ik kennis met het gezin.

 

De heer en mevrouw Gerritsma hebben drie kinderen, Gijs, Roos en Eva. Hun jongste dochter is 26 jaar geleden op 17-jarige leeftijd omgekomen bij een verkeersongeluk. Op haar dagelijkse fietstocht naar school wordt Eva geschept door een auto en overlijdt ter plaatse. “Dat je kind niet meer thuiskomt van school, daar is geen voorstelling van te maken”, zegt mevrouw Gerritsma.

 

De familie vertelt over het grote gemis in hun leven. “Afscheid nemen van je kind en zus doet zo onvoorstelbaar veel pijn.” Het verlies heeft hun leven voorgoed veranderd, “we spreken over het leven voor en na het overlijden van Eva… “. Als de heer en mevrouw Gerritsma jaren later opa en oma worden van de kinderen van Gijs en Roos krijgt het leven weer wat meer glans en zin.

 

Echt met elkaar gesproken over uitvaartwensen heeft het echtpaar nooit gedaan. Wat in ieder geval zeker is dat mevrouw Gerritsma en haar man na hun overlijden begraven willen worden. Ik merk dat dit een gevoelig onderwerp is, ons gesprek valt stil en dat laten we ook maar even zo…

 

Mevrouw Gerritsma vervolgt het gesprek en vertelt dat Eva na haar overlijden is begraven in een tweepersoons graf op de begraafplaats van het dorp. “Het enige waar mijn man en ik samen over gesproken hebben is, wie van ons tweeën later bij Eva in het graf begraven wordt. En daarmee dus ook wie van ons in een ander graf begraven wordt. Het is ons niet gelukt daar samen een keus in te maken”, zegt mevrouw Gerritsma.

 

Dit dilemma hebben de heer en mevrouw Gerritsma vanaf het overlijden van Eva met zich meegedragen. “Het heeft ons veel beziggehouden en zelfs onze relatie soms onder druk gezet”, zegt mevrouw Gerritsma. En nu is het moment aangebroken dat mevrouw Gerritsma de beslissing moet nemen in welk graf haar man begraven zal worden.

 

Ik vraag aan mevrouw Gerritsma of zij weleens heeft gehoord over de mogelijkheid om een graf te laten ‘schudden’. De stoffelijke resten van haar dochter kunnen dan opgegraven en diep in het graf herbegraven worden. Op deze manier komen er in het graf weer grafruimtes voor twee personen beschikbaar. Door hiervoor te kiezen zouden zowel haar man als zijzelf later in het graf bij hun dochter begraven kunnen worden.

 

Deze mogelijkheid is nieuw voor de familie en ze moeten duidelijk wennen aan deze gedachte. Uiteraard is het een zeer persoonlijke afweging die mevrouw Gerritsma alleen zelf kan maken. Ik leg uit dat er een verzoek ingediend kan worden bij de eigenaar van de begraafplaats en deze dan toestemming moet verlenen voor het ‘schudden’ van het graf.

 

Na een nachtje erover geslapen te hebben heeft de familie besloten graag van deze mogelijkheid gebruik te willen maken. “Als we dit eerder hadden geweten had dit een hoop onrust en verdriet bij onze ouders kunnen voorkomen”, vertellen Gijs en Roos.

 

Diezelfde dag dien ik het verzoek in bij de gemeente en wordt toestemming verleend aan de familie. Op de dag voor de uitvaart komt een gespecialiseerd bedrijf het graf ‘schudden’. Aan het eind van die dag ga ik samen met de familie naar de begraafplaats om even bij het graf te kijken.

 

Er is een last van de schouders van mevrouw Gerritsma afgevallen. Haar diepe wens om bij haar man en dochter begraven te kunnen worden, wordt hiermee werkelijkheid. Gearmd zie ik ze staan, bij het graf waar de volgende dag hun man en vader begraven zal worden. Ik voel me rijk dat ik deze, voor dit echtpaar, zo belangrijke oplossing heb kunnen bieden.

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Mijn grote vriend

Dennis is zes jaar en zoontje van Johan en Marijke. Johan is gescheiden en samen met zijn eerste partner heeft hij nog een zoon, Michael. Michael woont bij zijn moeder en om het weekend is hij bij zijn vader. De scheiding was een zware periode voor Johan, maar Marijke, Dennis en Michael laten de zon weer voor hem schijnen. Ze zijn zielsgelukkig met elkaar.

 

Johan is een kerngezonde man van begin veertig, tot de dag dat hij een hartinfarct krijgt… Johan wordt met gillende sirenes naar het ziekenhuis gebracht. De schrik zit er goed in, maar gelukkig knapt hij weer op. Johan mag weer twee uurtjes per dag gaan werken en dit uitbouwen. De rust keert terug en ze krijgen weer vertrouwen in de toekomst.

 

Op een avond zit Dennis in bad en zijn vader en moeder spelen wat met hem. Als Johan alvast naar beneden gaat, hoort Marijke een vreemd geluid. Ze ziet Johan onderaan de trap liggen, hij is buiten bewustzijn en snel belt ze 112. Een uur lang wordt Johan gereanimeerd en opnieuw naar het ziekenhuis vervoerd. Met al zijn kracht vecht Johan op de intensive care voor zijn leven. Hij ontwaakt niet meer uit zijn coma en overlijdt negen dagen later in de vroege ochtend. Enige uren daarna tref ik in de familiekamer van het ziekenhuis een verslagen, verbijsterde en vermoeide Marijke, haar ouders en de ouders van Johan.

 

We gaan samen naar Johan, Marijke vertelt hoe hartverscheurend het was om Johan in de laatste dagen van zijn leven zo te moeten zien lijden. Marijke is moe en vertelt niet meer te weten wat ze nu moe doen en hoe het nu verder moet. Begrijpelijk… Terug in de familiekamer stel ik voor dat we vandaag twee dingen gaan doen: Johans lichaam verzorgen en bespreken hoe ze de verdrietige boodschap aan Dennis gaat vertellen. De familie is enigszins opgelucht, dit is een heldere taak en ook te overzien.

 

De volgende dag ontmoet ik de familie opnieuw en maak kennis met Dennis. Marijke vertelt over de boze en intens verdrietige reactie van Dennis. “Hij heeft lopen schreeuwen en huilen en wilde het niet geloven”, vertelt ze. “Hij wilde samen naar het ziekenhuis, zijn papa ophalen en met weer hem spelen…”.

 

Dennis komt bij ons zitten en wil weten wie ik ben. Ik vertel dat ik hen kom helpen om papa weer op te halen uit het ziekenhuis en naar huis te brengen. Dat we papa in een kist gaan leggen en met een speciale auto gaan ophalen. Dennis wil precies weten hoe dat gaat gebeuren. Samen bekijken we een boek met kisten en foto’s van de rouwauto. Met zijn moeder zoekt hij de kist uit voor zijn vader…

 

Als Johan die middag weer thuiskomt vraag ik Dennis of hij wil helpen zijn papa uit de rouwauto te halen. Dat wil hij wel! De chauffeur laat hem de vlaggetjes op de auto zien en de lichtjes achterin de auto. Dennis helpt de kist van zijn papa uit de auto te halen en hem op een wagentje naar de woonkamer te rijden. Als we het deksel van de kist halen krijgt Dennis voor het eerst zijn dode papa te zien. We laten hem met zijn mama even alleen…

 

De dagen daarna bereiden we de uitvaart voor terwijl Dennis in de woonkamer speelt.

Hij gaat een beetje z’n zijn eigen gang en tussen het spelen door komt hij bij ons zitten. We vertellen hem waar we mee bezig zijn en geven uitleg over alles wat hij wil weten. Het zijn indrukwekkende gesprekjes waarin Dennis met ons deelt wat er allemaal in zijn kleine hoofdje omgaat. "Hoe is papa eigenlijk precies naar de Hemel gegaan?”, wil hij weten…

 

Een ontroerend moment is wanneer Dennis zijn grote broer Michael voor het eerst meeneemt naar zijn papa. Ze pakken elkaar vast en knuffelen elkaar intens. Samen maken ze tekeningen, leggen die bij Johan neer en ‘versieren’ zijn kist met slingers.

 

Op de dag van de uitvaart rijdt Dennis een stukje mee in de rouwauto en helpen de broertjes Johan naar de aula te brengen. Michael leest een gedichtje voor en terwijl we naar een kinderliedje luisteren steekt Dennis een kaars aan. Tijdens de condoleance drinken ze limonade en spelen buiten tikkertje… De oneindigheid van de dood zullen ze langzaam leren begrijpen, wat zullen zij hun ’grote vriend’ enorm gaan missen.

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

De uitvaart voorbereid

De heer en mevrouw de Braake zijn een echtpaar zonder kinderen. Samen hebben ze vijfendertig jaar een bedrijf gerund. Zodra het mogelijk is verkopen ze het bedrijf en gaan genieten van hun vrije tijd. Mevrouw de Braake is namelijk ziek. Genezing is niet meer mogelijk maar er zijn nog behandelingen waardoor ze hopen nog een tijdje van elkaar te mogen genieten. Ze houden van reizen, fietsen, tuinieren en af en toe lekker uit eten. Ze maken nog een paar mooie reizen. Hun sociale netwerk is niet groot en er is ook nog maar weinig familie.

 

De gezondheid van mevrouw de Braake gaat langzaam verder achteruit. Ze stelt aan haar man voor een uitvaartondernemer te bellen en samen haar uitvaart te bespreken. Ze maakt zich zorgen als hij dat allemaal in z’n eentje moet gaan regelen. Ze oriënteren zich op verschillende uitvaartondernemers en besluiten mij te bellen voor een nadere kennismaking.

 

Zo maken we een afspraak op een mooie zomerse middag. Ze vertellen over hun leven, hun bedrijf en het ziekteproces van mevrouw. Mevrouw vertelt: “Als ik er niet meer ben, is mijn man helemaal alleen. Ik vind het fijn dat er dan iemand komt die al een beetje vertrouwd is”. Meneer de Braake beaamt dit. Tevens heeft ze een aantal specifieke wensen die ze met mij wil delen.

 

We bespreken alle zaken die geregeld moeten worden. Ze zoekt haar kist uit en wil die bekleed hebben met lila stof. Ik beloof dat ik voor haar ga kijken in een stoffenzaak. De tekst voor de kaart heeft ze ook al opgesteld en moet ook in lila-tinten gedrukt worden. We spreken af dat ik alvast een drukproef zal laten maken. Ze wil worden opgebaard in een uitvaartcentrum en dat haar kist op de dag na haar overlijden wordt gesloten.

 

Een week later ga ik opnieuw bij het echtpaar langs met het verslag dat ik van het gesprek heb gemaakt. We bekijken de drukproef van de rouwkaart en ik laat haar verschillende reepjes stof zien. Daar kiest ze er een van, zodat ik de stof kan bestellen. Het geeft mevrouw rust dat nu alles is geregeld en meneer heeft er alle vertrouwen in dat hij met mijn ondersteuning goed afscheid van zijn vrouw kan nemen.

 

Eind december belt mevrouw de Braake mij, ze voelt dat haar levenseinde nadert en wil me graag nog een keer zien. Zo ga ik op de dag voor Kerst bij hen langs. Echt dingen bespreken doen we niet meer, daarvoor is ze inmiddels te zwak. Maar ze wilde me graag persoonlijk bedanken voor de steun in de afgelopen periode. Ik beloof haar dat ik samen met haar man zal zorgen voor het mooie afscheid zoals zij zich heeft gewenst.

 

Wat ik in de afgelopen tien jaar heb geleerd is dat de dood zich nooit laat voorspellen. Deze mevrouw is daar een voorbeeld van. Hoe dichtbij het levenseinde voor haar voelt met Kerst, op tweede Paasdag belt haar man dat zijn vrouw is overleden… Ik spreek met hem af dat ik zo snel mogelijk naar hem toe kom. Het is bijzonder om hem nu opnieuw te ontmoeten. Hij is verdrietig, maar ‘blij’ dat hij een vertrouwd gezicht ziet. Samen verzorgen we zijn vrouw en ze blijft een dag thuis opgebaard.

 

De volgende wordt mevrouw in haar kist gelegd en overgebracht naar het uitvaartcentrum. Hier neemt meneer afscheid van haar en samen sluiten we haar kist. Thuis schrijven we de enveloppen voor de rouwkaart. De dag daarna ga ik opnieuw bij meneer langs, hij vertelt hun levensverhaal en vraagt mij een In Memoriam te schrijven. Op de dag van de uitvaart komen we met vijftien personen samen in het crematorium. Haar levensverhaal wordt door mij verteld en we luisteren onder andere naar muziek van The Rose. Het lied over de onvoorwaardelijke liefde die hun zo gelukkig maakte.

 

Meneer de Braake moet verder zonder zijn grote liefde. Na de uitvaart ga ik nog een paar keer bij hem langs en daarna belt hij me af en toe om te vertellen hoe het met hem gaat. Bijzondere gesprekken zijn het, waarin hij vertelt over zijn eenzaamheid. Maar ook hoe ontzettend hij zijn best doet om iets van het leven te maken en hoe moeilijk hij dat vindt. Hij is op vakantie gegaan met een reis voor alleenstaanden. Inmiddels heeft hij een vriendin gevonden, waarmee hij fietstochtjes maakt en uit eten gaat. Ondanks het grote gemis van zijn vrouw geeft dit zijn leven toch weer glans.

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Mijn stoere, sterke vader

Jaap en Cora is een echtpaar van begin zestig jaar. Ze hebben twee zonen; Arnoud en Jasper. Vanwege ernstige hartproblemen moet Jaap vervroegd afscheid nemen van het arbeidsproces. Met klussen in zijn werkplaats, zingen in een koor en vrijwilligerswerk weet hij zijn leven een zinvolle invulling te geven.

 

Jaap is negen jaar als zijn vader overlijdt. Omdat zijn moeder hele dagen moet werken gaat Jaap uit school vaak naar zijn oma of met vrienden op pad. Met hen haalt hij veel streken uit en niets is hem te dol. Zijn moeder heeft heel wat met hem te stellen.

 

Het rebelse gedrag draagt Jaap over aan zijn twee zonen. Ze halen veel kattenkwaad uit en stiekem is Jaap ook wel een beetje trots op ze. Jasper gaat ook weleens te ver, waardoor hij enkele keren in aanraking komt met de politie. De relatie tussen vader en zoon komt hierdoor enige jaren ‘op scherp’ te staan.

 

Naarmate de jongens ouder worden vinden ze elkaar steeds meer in gelijke interesses. In de werkplaats van Jaap brengen ze samen vele uren door. Jaap brengt hen de kneepjes van het vak van houtbewerking bij. Ze genieten weer volop van elkaar totdat daar een abrupt einde aan komt…

 

Cora is in huis aan het werk en wil een kop koffie drinken met Jaap. Ze treft hem niet aan en denkt dat hij in z’n werkplaats aan het klussen is. Als ze even later nog een keer gaat kijken is Jaap er nog steeds niet en dat is vreemd. Als ze in de keuken komt ligt Jaap levenloos op de keukenvloer.

 

Rond een uur of twaalf belt ze me en als ik bij hen arriveer tref ik een totaal verdwaasde familie aan. Jaap ligt nog steeds op de keukenvloer. Cora en Arnoud zitten bij hem en Jasper zit in de stoel van zijn vader voor het raam in de woonkamer. We maken kennis met elkaar, maar het lukt me niet goed om contact te krijgen met Jasper.

 

Als ik met de familie wil bespreken hoe we Jaap naar een andere plek kunnen vervoeren blijft Jasper in zijn stoel zitten. Hij houdt afstand en wil eigenlijk niet betrokken worden in het gesprek. Cora besluit Jaap thuis op te baren. Met mijn collega’s en Cora verzorgen we zijn lichaam en leggen hem op een bed in de woonkamer.

 

Als we klaar zijn komt Jasper bij ons staan, hij legt de handen van zijn vader anders, strijkt hem door de haren en trekt zijn trui een beetje recht. Jasper begint onbedaarlijk te huilen, samen met zijn broer en moeder zit hij een hele tijd naast het bed van Jaap. Zijn stoere, sterke vader zomaar dood, hij kan het niet bevatten…

 

De volgende dag ga ik weer naar de familie om de uitvaart verder te bespreken. Jasper schuift bij ons aan, maar wil eigenlijk niet nadenken over de keuzes die gemaakt moeten worden. Bij de keuze voor een kist wordt Jasper kritisch. Zijn vader die altijd kluste met hout moet een mooie kist krijgen. Maar hij vindt geen kist goed genoeg…

 

Ik vraag aan de jongens of het misschien beter is de kist dan maar zelf te maken. Diezelfde middag gaan ze met bouwtekening en boodschappenlijst op pad naar de bouwmarkt. De dagen daarna tref ik ze voornamelijk aan in de werkplaats van hun vader, druk met zagen, timmeren, schuren, frezen, lijmen en schroeven. Elke dag zie ik vorderingen, de kist moet perfect zoals Jaap het hun geleerd heeft.

 

Naarmate de dag van de uitvaart dichterbij komt ga ik me ook wat zorgen maken. “Jongens, gaat het lukken om de kist op tijd af te hebben?” Mij wordt verzekerd dat het goed komt.  Op de dag van de uitvaart wordt de laatste hand gelegd aan de kist… Samen leggen we Jaap in zijn kist en de jongens schroeven het deksel stevig dicht.

 

Jasper heeft met heel zijn ziel en zaligheid gewerkt aan de kist voor zijn vader. Het heeft hem door deze moeilijke dagen heen geholpen. Na afloop van de uitvaart komt hij naar me toe en biedt zijn excuus aan voor zijn gedrag. “Ik vond je echt een ontzettende trut die eerste dag, maar nu wil ik je een zoen geven. Mag dat?” Jasper pakt me stevig vast en fluistert dat hij me een ‘heel tof wijf’ vindt. Ik fluister terug dat hij heel veel lijkt op zijn stoere, sterke vader en dat ik ongelofelijk trots op hem ben…

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Samengesteld gezin

De heer en mevrouw Harmsen zijn een hoogbejaard echtpaar, beide hebben de respectabele leeftijd van ruim 90 jaar. Samen hebben ze tien kinderen met partners, 48 kleinkinderen en 43 achterkleinkinderen. Beiden zijn eerder gehuwd geweest en hebben hun echtgenoten dertig jaar geleden aan de dood verloren. Meneer Harmsen is net met pensioen wanneer zijn vrouw overlijdt en mevrouw Harmsen is nog werkzaam in het onderwijs. De kinderen zijn allemaal al de deur uit wanneer ze alleen komen te staan.

 

Meneer Harmsen woont in een klein dorp op de Veluwe. Alle kinderen zijn na het verlaten van de ouderlijke woning in de nabije omgeving van het dorp blijven wonen. Het is een harmonieus gezin en zien of spreken elkaar bijna dagelijks. Na het overlijden van mevrouw Harmsen ondersteunen de dochters hun vader bij het huishouden.

 

Mevrouw Harmsen heeft haar hele huwelijk in het westen van het land gewoond. Haar kinderen hebben gestudeerd en zijn na hun studies gaan reizen of werken in het buitenland. Ze wonen inmiddels allemaal in Nederland, over het hele land verspreid. Er is goed onderling contact maar vanwege afstand en drukte komt het er niet van om elkaar regelmatig te zien. In het jaarlijkse familieweekend praten ze met elkaar bij.

 

Een half jaar na het overlijden van zijn eerste vrouw gaat meneer Harmsen naar een landelijke bijeenkomst van de kerk en daar ontmoet hij een hele aardige vrouw. Ze spreken af elkaar nog eens te ontmoeten en een half jaar nadat ze elkaar hebben leren kennen, besluiten ze hun leven verder met elkaar te willen delen. Enkele maanden later treden ze in het huwelijk en gaan wonen in het huis van meneer Harmsen.

 

De kinderen van meneer Harmsen moeten erg wennen aan de nieuwe vrouw aan de zijde van hun vader. De kinderen van mevrouw Harmsen zijn erg blij voor hun moeder dat ze een nieuwe levensgezel heeft gevonden. De wederzijdse kinderen bezoeken hun ouders regelmatig, maar ontmoeten elkaar niet vaak.

 

Meneer en mevrouw Harmsen gaan regelmatig bij hun kinderen en kleinkinderen op bezoek. Zo blijven ze op de hoogte van ieders wel en wee. Ondanks dat mevrouw Harmsen het soms moeilijk vindt een nieuw leven op te bouwen in haar nieuwe omgeving hebben ze goede jaren met elkaar. Ze zijn ruim 25 jaar getrouwd als mevrouw Harmsen plotseling ziek wordt en kort daarna komt te overlijden.

 

En nu moet de uitvaart geregeld worden. Alle kinderen en hun partners zijn bij het gesprek aanwezig waarin we de uitvaart van mevrouw Harmsen voorbereiden. Naast dat ze elkaar niet zo goed kennen wordt er ook verschillend gedacht over de invulling van de uitvaart. Het wordt een lang en intensief gesprek, waarbij uiteindelijk wel besluiten genomen moeten worden…

 

Het is niet gemakkelijk voor meneer Harmsen en de kinderen. Hij heeft zo zijn eigen mening hoe een uitvaart ‘hoort te gaan’ en kent de daaraan niet overeenkomende wensen van zijn vrouw. De kinderen van mevrouw Harmsen die de uitvaart voor hun moeder willen zoals zij zich gewenst heeft en de kinderen van meneer Harmsen die zich verantwoordelijk voelen voor het ‘belang’ van hun vader.

 

Het vergt veel tijd en energie om dit gesprek in goede banen te leiden. Hoe kom je tegemoet aan zo veel mogelijk wensen en waar is ruimte om concessies te doen? Voor het grootste deel komen ze er samen uit. Door met grote kunst tussen de ideeën, meningen en wensen van alle kinderen heen te laveren hakt meneer Harmsen als het nodig is de knoop door… Wat knap van hem!

 

Mevrouw Harmsen krijgt een ‘mooie’ uitvaart. Zoveel mogelijk volgens haar eigen wensen en een afscheid waaraan alle naasten met een redelijk goed gevoel op terug kunnen kijken. Meneer Harmsen zit tevreden in zijn stoel als ik hem de dag na de uitvaart een bezoekje breng. Ik vertel hem hoe ik zijn levenskunst de afgelopen dagen heb bewonderd en hoeveel ik daar van geleerd heb.

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Verdriet van velen....

Op de stoep voor het huis fietsen twee kleine meisjes onder toeziend oog van een vrouw op leeftijd. Als ik uit mijn auto stap stelt ze zich aan me voor als de oma van Simone en Hester. Ze gaat me voor naar de woning waar ik kennis maak met Mathilde.

 

Mathilde is net terug uit het ziekenhuis waar haar stoere vent en trotse papa die ochtend is overleden. Jelle is 37 jaar geworden. Vier jaar geleden is bij hem een hersentumor ontdekt, gevolgd door een spannende tijd. Familie, vrienden en bekenden staan deze jaren met raad en daad klaar voor dit jonge gezin.

 

Het is een periode die staat in het teken van afscheid nemen van een zorgeloze toekomst met elkaar, het leven dat zomaar ineens een andere wending kan krijgen… Niet alleen voor Mathilde en haar meiden, maar ook allen om hen heen heeft de ziekteperiode en het overlijden een enorme impact.

 

De kamer zit vol met mensen als we de uitvaart voorbereiden. Mathilde wil hen de ruimte bieden om op hun eigen wijze afscheid te kunnen nemen. Het is indrukwekkend om van deze saamhorigheid getuige te mogen zijn. Er zijn mensen die boodschappen doen, eten koken en aandacht geven aan de meisjes. Anderen denken mee over de rouwkaart, verzamelen adressen en schrijven de enveloppen. Een aantal bereidt samen de afscheidsplechtigheid voor.

 

Elke dag bezoeken ze Jelle in het uitvaartcentrum. Mathilde eet er een patatje met haar meiden en beschilderen samen de kist. Familie en vrienden komen om elkaar te troosten en het glas te heffen op Jelle. Tijdens de afscheidsdienst wordt gesproken, muziek gemaakt, er is een verhaaltje voor de kinderen en voetbalvrienden vormen een erehaag met fakkels.

 

Mathilde neemt afscheid van haar grote liefde met wie ze oud wilde worden en de meisjes van hun papa die nooit meer met hen zal spelen. Maar het verdriet is vele malen groter… De ouders verliezen hun (schoon)zoon, maar er is ook het verdriet om hun (schoon)dochter en kleindochters die verder moeten zonder hun man en papa. De broer en zus verliezen hun broer, maar er is ook het verdriet om hun ouders hun kind moeten missen. En zo nog veel meer…

 

We staan er vaak niet bij stil…, het verdriet om het verlies èn het verdriet om elkaar.

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.

Oprecht afscheid

In z’n slaap is Reinder overleden, een man van 72 jaar. Hij woont al vanaf zijn vierde jaar in diverse instellingen voor mensen met een verstandelijke beperking. Zo is dat in die jaren, als je ‘niet helemaal goed bent’ blijf je niet meer thuis wonen... Zijn ouders en broer komen hem wel bezoeken, maar verdere familie weet nauwelijks van zijn bestaan.

 

Nadat zijn vader en broer zijn overleden leert hij op de uitvaart van zijn moeder twee neven kennen. Nu heeft hij toch weer familie! Eens per jaar komen ze Reinder bezoeken en elk jaar met Kerst mag hij bij een van de neven op bezoek. Reinder is blij met zijn ‘nieuwe’ familie.

 

Op de groep waar Reinder woont heeft hij het erg naar zijn zin. Eigenlijk zijn de medebewoners zijn ‘echte’ familie. En dan opeens is hij dood. De twee neven worden op de hoogte gebracht, zij verzoeken de begeleiding de uitvaart van Reinder te regelen. En zo ga ik in gesprek met Marianne. Zij heeft met Reinder een uitvaartwensenboekje ingevuld en dat is de leidraad voor ons gesprek.

 

In de dagen tot aan zijn uitvaart ligt Reinder in zijn eigen appartement opgebaard. Elke dag komen medebewoners en begeleiders naar zijn kamer om nog even bij hem te zijn. De impact binnen de groep is groot, zij hebben een ‘familielid’ verloren. De emoties worden getoond en gedeeld, spontaan zoals die er zijn en zonder gene.

 

Op de rouwkaart wordt een tekening van Reinder afgebeeld en komt zijn naam in zijn eigen handschrift op de kaart te staan. Tijdens de kerkdienst vertelt de dominee een verhaal over de Hemelpoort, met een tekening van Reinder geprojecteerd op de muur. Alle medebewoners leggen bij het afscheid nemen een rode roos op zijn kist.

 

Na de kerkdienst wordt Reinder in besloten kring begraven. Bij vertrek in de witte rouwauto naar de begraafplaats wordt Reinder door alle medebewoners en begeleiders letterlijk uitgezwaaid. “Dag lieve Reinder” wordt geroepen, tranen vloeien, bewoners en begeleiders vallen elkaar in de armen.

 

De zorgvuldigheid waarmee invulling is gegeven aan de wensen van Reinder en de wijze waarop alle medebewoners betrokken worden bij het afscheid is indrukwekkend. Ik ben geraakt door dit oprechte afscheid!

 

  • Reageer op deze column!

    Formulier verzenden...

    Er is een fout opgetreden in de server.

    Formulier ontvangen.